De overgang op de werkvloer: wat elke werkgever en collega moet weten

Stel je voor: een vrouw van 45, altijd punctueel, betrokken en scherp. Ineens vergeet ze afspraken, reageert fel in vergaderingen en meldt zich ziek met vage klachten. Burn-out? Of overgang? Terwijl organisaties investeren in vitaliteit en duurzame inzetbaarheid, blijft dit thema opvallend vaak onbesproken. Dat is niet alleen een gemiste kans — het is een risico voor teams, werkgevers én de vrouwen zelf.

De overgang is geen moment, maar een proces van jaren

De overgang verloopt in drie hormonale fases, elk met hun eigen impact op werkgedrag, energie en belastbaarheid.

Premenopauze: subtiel maar merkbaar

Al vanaf het veertigste jaar beginnen hormoonspiegels te schommelen. Klachten zijn nog subtiel: vermoeidheid, slechter slapen, stemmingswisselingen, sneller overprikkeld zijn. Dit wordt zelden herkend als overgang.

Menopauze: het kantelpunt

De menopauze is het moment waarop een vrouw twaalf maanden geen menstruatie meer heeft gehad. Hormonen kelderen, klachten worden heftiger: opvliegers, nachtzweten, hartkloppingen, brain fog en concentratieproblemen.

Postmenopauze: zoeken naar nieuw evenwicht

De jaren ná de menopauze. Sommige klachten verdwijnen, andere blijven. Afhankelijk van ondersteuning en bewustzijn kan dit leiden tot psychische klachten — of juist tot hernieuwde kracht.

Veel vrouwen bewegen tijdens hun werkzame leven door al deze fases heen, zonder dat collega’s of leidinggevenden het doorhebben. En zijzelf vaak ook niet.

Waarom overgangsklachten zo vaak worden verward met burn-out

De symptomen lijken sterk op elkaar — en dat is precies het probleem. Chronische vermoeidheid, prikkelbaarheid, slechte concentratie, slecht slapen, gebrek aan motivatie, emotionele labiliteit: het zijn kenmerken van zowel de overgang als van burn-out of depressie.

Het gevolg: vrouwen worden verkeerd begrepen, verkeerd gediagnosticeerd of verkeerd begeleid. Depressieve gevoelens die een direct gevolg zijn van hormonale schommelingen worden behandeld met antidepressiva of psychologische trajecten — terwijl het lichaam vraagt om hormonale balans. Dat leidt tot onnodige uitval, medische trajecten die niets oplossen en een gevoel bij vrouwen dat ze zichzelf kwijt zijn.

Wat dit betekent voor de werkvloer

De cijfers liegen er niet om:

Meer dan 80% van de vrouwen ervaart overgangsklachten die hun werk direct beïnvloeden (FNV Zorg & Welzijn).

Bij vrouwen tussen 45 en 55 jaar is het ziekteverzuim gemiddeld twee keer zo hoog als bij mannen van dezelfde leeftijd.

1 op de 3 vrouwen meldt zich ziek zonder dat zij of haar werkgever weet dat hormonale disbalans de oorzaak is.

Jaarlijks lopen de kosten van werkverzuim door overgangsklachten in Nederland in de honderden miljoenen euro’s.

Daar komt iets bij dat zelden benoemd wordt: vrouwen die zwanger zijn, krijgen doorgaans veel begrip van collega’s. Hun hormonale veranderingen zijn zichtbaar en sociaal geaccepteerd. Maar bij vrouwen van 40+ ontbreekt die zichtbaarheid. Hun hormonale schommelingen zijn onzichtbaar, duren vaak jaren en krijgen zelden dezelfde mildheid of ondersteuning.

Wat kun je als werkgever of collega concreet doen?

• Creëer een open, veilige gesprekscultuur waarin hormonale gezondheid geen taboe is.
• Gebruik bestaande cao-afspraken: de overgang wordt in steeds meer cao’s erkend als beleidsonderwerp.
• Bied coaching en maatwerk aan — liefst vóórdat klachten uitmonden in langdurig verzuim.
• Organiseer een voorlichtingsworkshop voor je team over de overgang en werk.

Veelgestelde vragen

Hoe weet je of iemand in de overgang zit?
Elke vrouw van 40 jaar en ouder zit in de overgang, tenzij er een medische reden is waardoor dit niet mogelijk is (bijvoorbeeld na een hysterectomie of hormoonbehandeling). De mate waarin zij klachten ervaart, verschilt sterk per persoon.

Let op veranderingen in gedrag, energie, concentratie en emotionele reacties. Maar het belangrijkste is: vraag met respect. Benoem wat je ziet, zonder oordeel, en geef ruimte voor het verhaal van de ander.

Wat kun je beter wel of niet zeggen als collega?
Zeg niet: “Zal wel de hormonen zijn” of “Je bent zeker in de overgang”. Daarmee zet je iemand vast en werk je het taboe in de hand. Wat wél werkt: vragen hoe het gaat, aanbieden om mee te denken of ruimte geven. Toon oprechte belangstelling, zonder medisch te worden.

Is dit niet privé? Hoe houd je het gesprek professioneel én empathisch?
Ja, het is deels privé. Maar als hormonale veranderingen het werk raken, raakt het ook het team. Maak ruimte voor het gesprek zonder te pushen. Begin bijvoorbeeld met: “Ik merk dat je wat minder lekker in je vel zit, klopt dat? Is er iets waar ik rekening mee kan houden?” Daarmee toon je empathie en laat je de ander de regie houden.

Conclusie: de overgang is een teamzaak

De overgang is geen vrouwenzaak, maar een werkvloerdynamiek. Wie dit begrijpt — van HR tot leidinggevende tot collega — creëert meer werkplezier, minder verzuim en meer menselijkheid op de werkvloer

Wat kun je vandaag doen?

Van Hoek & Partners in Zwolle verzorgt voorlichtingsworkshops over de overgang en werk, voor teams én leidinggevenden. Wil je weten wat dit voor jouw organisatie betekent? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.

📞 Bel ons of stuur een bericht via vanhoekenpartners.nl